ويلم فلور ( مترجم : ابو القاسم سرى )

203

اشرف افغان بر تختگاه اصفهان ( به روايت شاهدان هلندى ) ( فارسي )

پادرميانى هلنديان دربارهء مشاجرهء جزيرهء قشم به شاه تقديم شده است . در 21 مارس 1729 هرمزيان باز با واك تماس گرفتند چون كه مىخواستند نامه‌اى به باتاويا بفرستند . هافرمن پاسخ داد كه اگر هرمزيان اعتراف كنند كه تبعهء شركت هند خاورى هلندند ابدا مشكلى در بيان آشكار علايقشان به فرماندار وجود ندارد . در عين حال از آنها پرسيد : چرا هنوز پرچم انگليس در جزيرهء هرمز برافراشته است اين امر خشم فرماندار كل باتاويا را برخواهد انگيخت . هرمزيان پاسخ دادند : ما از ترس آن پرچم را برافراشتيم و آماده‌ايم به دستور هافرمن آن را به زير آورده دوباره بيرق هلند را برافرازيم . هافرمن گفت : شما پرچم هلند را بى دستور من برداشتيد حالا هم مىتوانيد بىدستور من آن را دوباره برافرازيد و نيز دربارهء هر كارى كه بايد بكنيد خودتان تصميم بگيريد . هرمزيان قول دادند در طى سه روزنامه را بياورند اما نامه‌اى آورده نشد . بنابراين هافرمن از آنها پرسيد آيا مىخواهند نامه را بفرستند يا نه . وى در 29 مارس به كشتىها دستور داد تا براى گمراه ساختن هرمزيان به خارك روند زيرا كه كشتى ده كرنيليا مىبايست از ناگاه براى گرفتن نامهء آنها نمايان شود . در 30 مارس 1729 هرمزيان ناگهان نامهء خودشان را فرستادند . هافرمن گفت : « در اين نامه آنقدر دروغ نوشته شده بود كه من ناچار شدم در حواشى آن توضيحاتى بيفزايم . هرمزيان همچنين نسخه‌اى از توافقنامهء خودشان را با واك ضميمهء نامه ساخته بودند كه ضمن مقابلهء آن با نسخهء اصلى معلوم شد كه دو اشتباه در آن هست يكى از اين خطاهاى فاحش اين بود كه در جائى به جاى « هلنديان » ، « انگليسيان » نوشته شده بود . هافرمن در 31 مارس 1730 به باتاويا گزارش داد كه بهاى آشتى با عبد اللّه خان ممكن است به نظر باتاويا خيلى گران تمام شده باشد ، اما آشتى مهم بود . هلنديان دست كم 150 افغانى را كشته بودند و نفوذ عبد اللّه خان در دربار مؤثر واقع شده چنان كه در حكم تازهء شاه اشرف كه به هلنديان بيش از هميشه امتياز داده است ديده مىشود . افغانان در بندرعباس براى خاطر همهء اينها احترام زياد روا داشتند . رابطهء افغانان با هلنديان چنان خوب شده بود كه در مه 1729 افغانان از ايشان